Cơ hội đột phá của kinh tế Việt Nam

Cập nhật ngày: 06/01/2012

Với những bế tắc của lối kinh doanh thời thượng nhưng \"chấp gấu vá vai\" của nền kinh tế, đây là lúc mình phải quay về với căn bản để tạo lợi thế cạnh tranh - TS Alan Phan tư vấn.

Trong các phân tích về cơ hội đầu tư hay tài trợ của Quỹ Viasa, ban tín dụng luôn lưu ýđến hai yếu tố then chốt: lợi thế cạnh tranh của dự án vàkỹ năng, kinh nghiệm của đội ngũ quản lý. Ở một bình diện lớn, nền kinh tế nửa thị trường nửa xãhội của Việt Nam đang đối đầu với càhai vấn nạn này.

Cạnh tranh trên bình diện vĩ mô

Trong chính sách phát triển kinh tế, chúng ta đãcố gắng rập khuôn theo môhình Trung Quốc lấy công nghiệp hóa, đôthị hóa vàxuất khẩu hàng rẻ làm ba phương tiện mũi nhọn. Theo báo cáo mới nhất, ba công nghệ ngốn nhiều ngoại hối vàtạo nhập siêu khủng làôtô, điện tử vàthép. Điều tôi chắc chắn làviệc đầu tư tiền bạc, công sức vàưu đãi hỗ trợ vào ba công nghệ này hoàn toàn không hiệu quả vàkhông đem lại cho Việt Nam một lợi thế cạnh tranh gìtrên thương trường quốc tế.

Đây làhậu quả của việc bắt chước thiếu suy nghĩ vàhành động theo lýthuyết lỗi thời. Trung Quốc có1.3 tỷ dân, chuỗi công nghệ cung ứng linh kiện hiện đại, hệ thống hạ tầng phát triển và"đổi mới"của họ đi trước chúng ta 10 năm. Đólàlýdo họ thành công trong công nghiệp hóa. Thêm vào đó, ngành nông nghiệp của họ rất cổ hủ vàtạo đói kém thường trực cho dân quê. Đôthị hóa để đẩy dân nghèo lên thành phố, làm nhân công rẻ cho các xưởng máy xuất khẩu hàng rẻ làgiải pháp hợp lý.

Bài toán của Việt Nam

Các yếu tố này khác hẳn ở Việt Nam. Công nghệ cổ điển chúng ta không cólợi thế cạnh tranh, nhưng nông nghiệp chúng ta không yếu kém đến độ phải đẩy dân về thành phố làm nhân công vàsinh sống trong các khu ổ chuột. Trên hết, bài toán gia công sản xuất hàng rẻ để xuất khẩu cần suy tính lại vìhiệu quả đầu tư, vấn đề nhập siêu nguyên liệu vàônhiễm môi trường.

Trong khi đó, ở khu vực tư nhân, các doanh nhân chạy theo môhình phát triển của Âu Mỹ, lấy bất động sản, đòn bẫy nợ vàdịch vụ tài chính làm trọng tâm để phát triển kinh doanh. Nếu Âu Mỹ với một nền kinh tế mạnh mẽ vàlâu đời còn bị long đong với các bong bóng tài sản, thổi giátừ nợ nần vàthủ thuật tài chính, thìviệc doanh nghiệp Việt Nam bị sập bẫy làchuyện ai cũng đoán được. Đólàcái giácủa học phí.Thêm vào đó, đội ngũ quản lýkinh tế vĩ môhay doanh nghiệp nhànước đều kém kỹ năng vìnền giáo dục từ chương tụt hậu;cũng như không đủ kinh nghiệm để sáng tạo hay đột phá. Hai yếu tố căn bản cho sự thành công trong kinh doanh đều hụt hẫng trong bối cảnh này.

Tuy nhiên, tôi vẫn cho rằng cơ hội đột phácủa nền kinh tế Việt Nam vàcác doanh nghiệp tư nhân vẫn tiềm tàng vàchứa nhiều hứa hẹn.

Môhình Do Thái

Tôi thường lấy thídụ về xứ Israel năm 1948 khi vừa lập quốc. Một triệu người dân côđơn trên vùng sa mạc khôcằn đối diện với một thế lực thùđịch của hơn 100 triệu người Ả rập. Chính quyền ưu tiên cho chương trình hiện đại hóa nông nghiệp để bảo đảm nhu cầu thực phẩm trong chiến tranh. Các nhàkhoa học, chuyên gia đổ công sức vào việc nghiên cứu công nghệ vàquy trình phát triển để hữu hiệu hóa mọi giai đoạn sản xuất. Kết quả làsau 10 năm, Israel đãtrở thành một quốc gia xuất khẩu nông sản cho thị trường châu Âu vàcả cho vùng đất mầu mỡ châu Phi.

Không lýdo gìbài học Israel lại không thể ứng dụng rộng rãi ở Việt Nam nơi 67% dân số vẫn mưu sinh bằng nông nghiệp, nơi môi trường thiên nhiên kháphùhợp vàngười dân đãcókinh nghiệm ngàn năm về canh tác. Những tiến bộ trong 15 năm qua đãđem về cho Việt Nam các thành quả lớn về nông nghiệp như số lượng gạo, càphê, cao su, hải sản xuất khẩu luôn là"top ten"của thế giới.

Người nông dân đãđạt các đỉnh cao này với sự trợ giúp rất tượng trưng của chính phủ. Trong khi đó, các quan làng xãđãđẻ ra bao nhiêu luật lệ "hành làchính", bao nhiêu phíchính thức vàphong bì, bao nhiêu thủ thuật "cướp"đất xây sân golf vàkhu công nghiệp? Nếu chính phủ cómột chính sách thực tiễn để tạo mũi nhọn cho nông nghiệp như Israel đãlàm, thìkinh tế chúng ta đãphát triển sạch vàbền vững như thế nào trong 20 năm qua?

Cơ hội đột phá

Với những bế tắc của lối kinh doanh thời thượng nhưng "chấp gấu vávai"của nền kinh tế, đây làlúc mình phải quay về với căn bản để tạo lợi thế cạnh tranh. Tôi phải thúnhận làcánhân mình không phải làmột nông dân, cũng không làmột chuyên gia về kinh tế nông nghiệp. Đây hoàn toàn làmột chia sẻ phiến diện của kẻ đứng ngoài dựa trên những cảm nhận chủ quan. Nhưng theo tôi, chánh phủ cóthể làm ba việc đơn giản vàkhông tốn kém gìcho ngân sách:

1.     Để cho người dân làng xãthực sự bầu lên các "quan điều hành"như ở Trung Quốc. Đại diện do dân chọn sẽ tránh được những áp đặt phi lýtừ bộ máy quan liêu cồng kềnh.

2.     Khuyến khích vàtạo môi trường tốt để hiện đại hóa nền nông nghiệp bắt đầu từ các chuyên gia, nhànghiên cứu kỹ nghệ từ các định chế giáo dục vàsử dụng rộng rãi mạng lưới truyền thông để tạo phong trào.

3.     Gia tăng giátrị các nông phẩm bằng quy trình sản xuất cũng như tạo ra các sản phẩm đặc thùqua những nghiên cứu mới về nhu cầu tiêu dùng trên thế giới.

Dĩ nhiên, ai cũng đoán biết lànhiều thử thách vàkhókhăn sẽ phải giải quyết vìnông dân làmột thành phần bảo thủ nhất của xãhội. Những thói hư tật xấu của nông dân nhiều không kém gìcác cư dân thành phố. Vấn đề biến đổi khíhậu làmột tác nhân bất ổn khác. Nhưng với luật cung cầu của thị trường, những sai lầm vàtiến bộ sẽ được điều chỉnh theo thời gian. Nông nghiệp vànông dân Việt Nam cóthể vực dậy một nền kinh tế đang nhiều trắc trở.

Tôi sẽ rất hãnh diện khi đến năm 2020, Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia nông nghiệp hàng đầu của thế giới.

T/S Alan Phan làChủ Tịch Quỹ Đầu Tư Viasa tại Hong Kong vàShanghai. Du học Mỹ từ năm 1963, ông đãlàm việc tại nhiều công ty đa quốc gia ở Wall Street vàphát triển công ty Hartcourt của mình thành một tập đoàn niêm yết trên sàn Mỹ với thị giáhơn 700 triệu dollars. Ông sống vàlàm việc tại Trung Quốc từ 1999. T/S Phan đãxuất bản 7 cuốn sách bằng Anh vàViệt ngữ về kinh tế tài chánh của các quốc gia mới nổi. Ông tốt nghiệp BS tại Penn State (Mỹ), MBA tại American Intercontinental (Mỹ), Ph.D tại Sussex (Anh) vàDBA tại Southern Cross (Úc). Email của ông làgocnhinalan@gmail.comvàWeb site cánhân làwww.gocnhinalan.com.

                                                                                                                                                                                                                                        (Theo Vietnamnet)

 
tm gia sư dạy km